Szkolenie okresowe BHP — dla kogo, jak często i w jakiej formie

Szkolenie okresowe z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy to jeden z najczęściej mylonych obowiązków pracodawcy. Część firm traktuje BHP jako jednorazową formalność przy zatrudnieniu, tymczasem wiedza o bezpiecznej pracy wymaga regularnego odświeżania. W tym poradniku wyjaśniamy, kto podlega szkoleniu okresowemu, jak często trzeba je powtarzać dla poszczególnych grup stanowisk oraz jakie formy realizacji są dopuszczalne — w tym samokształcenie kierowane i szkolenia online.

Szkolenie wstępne a szkolenie okresowe — podstawowa różnica

Zanim przejdziemy do szczegółów, warto rozróżnić dwa rodzaje szkoleń BHP. Szkolenie wstępne odbywa się przed dopuszczeniem pracownika do pracy i składa się z instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego. Szkolenie okresowe to natomiast powtarzalny cykl, którego celem jest aktualizacja i utrwalenie wiedzy oraz zapoznanie pracownika ze zmianami w przepisach, technologii i organizacji pracy.

Mówiąc krótko: szkolenie wstępne pozwala rozpocząć pracę, a szkolenie okresowe pozwala ją bezpiecznie kontynuować przez kolejne lata.

Kto podlega szkoleniu okresowemu BHP

Obowiązek udziału w szkoleniu okresowym obejmuje większość grup zatrudnionych. W praktyce dotyczy on:

• pracodawców oraz osób kierujących pracownikami — kierowników, mistrzów, brygadzistów;
• pracowników na stanowiskach robotniczych — osób wykonujących pracę fizyczną, obsługujących maszyny i urządzenia;
• pracowników inżynieryjno-technicznych — projektantów, technologów, konstruktorów, organizatorów produkcji;
• pracowników administracyjno-biurowych, jeśli charakter ich pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe lub uciążliwe albo z odpowiedzialnością w zakresie BHP;
• pracowników służby BHP oraz osób wykonujących zadania tej służby.

Warto pamiętać o wyjątku dotyczącym pracowników administracyjno-biurowych: jeśli rodzaj przeważającej działalności pracodawcy zalicza się do najniższej kategorii ryzyka, a ocena ryzyka zawodowego nie wykazała takiej potrzeby, szkolenie okresowe dla tej grupy może nie być wymagane. To jednak sytuacja, którą należy każdorazowo przeanalizować indywidualnie w oparciu o aktualną ocenę ryzyka.

Jak często powtarzać szkolenie okresowe

Częstotliwość szkolenia okresowego zależy od rodzaju stanowiska i poziomu ryzyka zawodowego. Poniżej najczęściej stosowane interwały.

Stanowiska robotnicze

Pracownicy na stanowiskach robotniczych przechodzą szkolenie okresowe nie rzadziej niż raz na 3 lata. Jeśli praca wiąże się ze szczególnie dużym zagrożeniem dla zdrowia lub życia (np. przy maszynach niebezpiecznych, na wysokości, w warunkach szkodliwych), interwał skraca się do 1 roku.

Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami

Ta grupa odnawia szkolenie nie rzadziej niż raz na 5 lat. Dotyczy to zarówno właścicieli firm, jak i kadry zarządzającej średniego szczebla, która na co dzień nadzoruje pracę zespołów.

Pracownicy inżynieryjno-techniczni

Podobnie jak kadra kierownicza, pracownicy inżynieryjno-techniczni powtarzają szkolenie nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Pracownicy administracyjno-biurowi

Dla tej grupy szkolenie okresowe przeprowadza się nie rzadziej niż raz na 6 lat — o ile obowiązek w ogóle występuje (patrz sekcja powyżej).

Służba BHP

Osoby pełniące funkcje w służbie BHP lub wykonujące jej zadania szkolą się okresowo nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Pierwsze szkolenie okresowe powinno odbyć się w określonym czasie od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku — dla osób kierujących pracownikami zwykle w ciągu 6 miesięcy, dla pozostałych grup w ciągu 12 miesięcy. To ważny szczegół, o którym łatwo zapomnieć przy zatrudnianiu nowych osób. Warto też prowadzić rejestr terminów, ponieważ szkolenie nieaktualne traktuje się tak, jakby go nie było.

W jakiej formie można zrealizować szkolenie

Przepisy dopuszczają kilka form organizacyjnych szkolenia okresowego. Wybór zależy od grupy stanowisk oraz możliwości organizacyjnych pracodawcy:

• Kurs — zorganizowana forma z programem realizowanym w dłuższym okresie, zakończona zaliczeniem.
• Seminarium — spotkanie o charakterze wykładowo-dyskusyjnym.
• Instruktaż — forma stosowana zwłaszcza dla stanowisk robotniczych, oparta na pokazie i ćwiczeniach praktycznych.
• Samokształcenie kierowane — nauka na podstawie udostępnionych materiałów, prowadzona pod nadzorem organizatora, z możliwością konsultacji i egzaminem sprawdzającym.

To właśnie samokształcenie kierowane jest podstawą nowoczesnych szkoleń online. W tej formie uczestnik pracuje z materiałami dydaktycznymi we własnym tempie, ma dostęp do konsultacji, a na koniec przystępuje do sprawdzenia wiedzy. Forma online jest dopuszczalna dla większości grup stanowisk — z jednym istotnym zastrzeżeniem: szkolenie okresowe pracowników na stanowiskach robotniczych musi mieć formę kursu lub instruktażu i nie może być realizowane wyłącznie jako samokształcenie kierowane online. Dla kadry kierowniczej, pracowników biurowych, inżynieryjno-technicznych i służby BHP forma online jest w pełni akceptowalna i wygodna.

Dopasowanie szkolenia do stanowiska — nasze kursy

W Akademii FPN przygotowaliśmy odrębne szkolenia dla poszczególnych grup zawodowych, aby program odpowiadał realnym zagrożeniom na danym stanowisku:

• Szkolenie BHP dla pracodawców i kierowników — dla osób kierujących pracownikami, z cyklem odnawiania co 5 lat.
• Szkolenie BHP dla pracowników administracyjno-biurowych — dogodna forma online dla stanowisk niskiego ryzyka.
• Szkolenie BHP dla pracowników robotniczych — z uwzględnieniem częstszych interwałów i elementów praktycznych.
• Szkolenie BHP dla służby BHP — dla osób wykonujących zadania służby BHP.

Pełną ofertę znajdziesz w katalogu kursów, a firmy zatrudniające większy zespół zapraszamy do zapoznania się z ofertą szkoleń dla firm, gdzie możliwe jest przeszkolenie wielu pracowników naraz oraz bieżąca kontrola terminów ważności.

Jaki dokument otrzymasz po ukończeniu

Po pozytywnym zaliczeniu szkolenia okresowego uczestnik otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu kursu, które stanowi podstawę udokumentowania spełnienia obowiązku BHP. Dodatkowo wystawiamy certyfikat Akademii FPN potwierdzający udział w szkoleniu. Egzemplarz zaświadczenia powinien trafić do akt osobowych pracownika — to on jest dowodem w razie kontroli.

Warto prowadzić wewnętrzny rejestr terminów, aby z wyprzedzeniem planować kolejne szkolenia. Przekroczenie terminu ważności oznacza bowiem, że pracownik formalnie nie posiada aktualnego przeszkolenia, co jest jednym z najczęściej wykrywanych uchybień podczas kontroli warunków pracy.

Podsumowanie

Szkolenie okresowe BHP to cykliczny obowiązek dotyczący niemal wszystkich grup zatrudnionych — od pracowników robotniczych po kadrę zarządzającą. Kluczem jest dobór właściwej częstotliwości (od 1 roku do 6 lat, w zależności od stanowiska i ryzyka) oraz odpowiedniej formy, przy czym online sprawdza się doskonale wszędzie poza stanowiskami robotniczymi. Regularność i dobra dokumentacja to najprostszy sposób, by uniknąć problemów przy kontroli i realnie zadbać o bezpieczeństwo zespołu. Zacznij od przeglądu dostępnych kursów i dopasowania ich do stanowisk w Twojej firmie.